Nitelikli Kahve
Angola Kahvesi
Avustralya Kahvesi
Bolivya Kahvesi
Brezilya Kahvesi

 

Nüfus: 261.100.000

Kişi başında yıllık gelir: 3.570,29 USD ‎(2016)

Kahve Üretimi (2013): 11,667,000 Çuval/60kg

Taste Profile:

Woody, Heavy Texture ve Low Acity, Earty, Spiced, Fruity, Cacao, Leder, Tabacco.

Traceabelty/ İzlenebilirlik (Kahvenin şeffaf kimliği)

Genel olarak ufak çiftçiler tarafından yetiştirilen kahvenin izlenebilirliği yıkama istasyonuna kadar izlenebilir. Sadece büyük ve özel mülkiyet olan çiftliklerin kahveleri %100 şeffaf ve izlenebilir.

Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi2
Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi
Endonezya Kahvesi

 

Endonezya’nın kahve ile tanışması 1600’lü yılların sonunda oldu ve birkaç kere hayal kırıklığıyla sonuçlandı. Hollandalı Malabar valisi 1696 yılında, Jakarta (Batavia) valisine birkaç fidan yolladı. Bu fidanlar sel yüzünden yok oldu. 1999 yılında tekrardan yolladığı fidanlar ekildi ve tuttu. Hollanda’ya doğru ilk ihracat, bir söylentiye göre 1706’da, bir diğer söylentiye göre ise 1711 yılında yapıldı. Amsterdam’da kilo başına, ortalama bir maaşın %1’ine tekabül eden fiyatlara satışa çıktı. 18. yüzyılda artan ihracat ile kahve fiyatları yavaşça düşmeye başladı. Kahve ticareti VOC (Vereenigde Oost-Indische Compagnie) / Hollanda Doğu Hindistan Şirketi için çok kazançlı bir işti. Hollanda sömürgeciliği altında bulunan Endonezyalı çiftçiler için k ârlı bir iş olduğu pek söylenemez. Maz Havelaar tarafından 1860’da yazılan bir kitapta, VOC sömürgeciliğinin ne kadar istismarda bulunduğundan, kötü davrandığından bahsetti ve Hollanda toplumunda büyük yankılar uyandırdı. Buda, toplumun sömürgecilik ve kahve ticareti hakkında düşüncelerini değiştirdi. Max Havelaar günümüzde Fair Trade/ Etik Ticaret tescilli markası haline gelmiş. Fair Trade organizasyonunun Hollanda şubesi olarak, Utrecht şehrinde Max Havelaar (Fair Trade/ Etik Ticaret) Derneği adı altında görevini sürdürmektedir.

 

Başlangıçta Endonezya sadece Arabica kahve yetiştirmekteydi. 1876’da Leaf Rust/ Yaprak Pası ile birçok kahve çiftliği yok oldu. Liberica türü kahve girişimi de, aynı hastalıktan dolayı başarısızlığa uğradı ve Robusta ekimi başladı. Günümüzde kahve üretiminde Robustanın oranı, Arabicaya göre daha yüksek.

 

Giling Basah

Endonezya’ya ait geleneksel bir kahve işleme tekniği/ yöntemi ve kahve sektörünü ikiye bölmekte. Melez bir işleme tekniğidir. Natural ve Washed process kahve işleme tekniklerinden elementler taşır. Bu teknik kahvenin asiditesini yükseltmekte olup, ağızdaki tatsal hacmi artırmakta, daha yumuşak, daha yuvarlak, ağır bir tat vermekte. Aynı zamanda bitkisel (vegetal/ herbal), odunsu, küflü veya toprağımsı bir tat katmaktadır. Tabi ki bu, bütün kahvelerin kalitesinin kötü olduğu anlamına gelmez. Ama şu da bir gerçek eğer bu tat ve aromalar bir Afrika veya Güney/ Central Amerika kahvelerinde karşımıza çıksa, bu kahvenin processing/ işlemesi kötü olduğu kabul edilir ve alıcı kahveyi almaktan vazgeçer. Her şeye rağmen Endonezya kahvesinin bu özelliğini seven birçok alıcı bulunmakta ve Endonezya’dan kahve ithal etmektedir.

 

Kopi Luwak

Bu Misk kedisi kahve meyveleri ile beslenir. (Kahve çekirdek haline gelmeden kiraz benzer bir kırmızı meyvedir çeşitli aşamalardan sonra kahve meyvesinin kabuğu ve eti çekirdeğinden ayrıştırılır) Konumuza dönelim; Bu Luwak denilen Misk Kedisi dediğimiz gibi Hayvanın midesindeki enzimlerin etkisiyle bir tür fermantasyona uğrayan buna karşın hiçbir şekilde erimeyen kahve çekirdekleri, daha sonra dışkı yoluyla dışarı atılıyor. Kahve üreticileri de Paradoxurus'un dışkısından bu çekirdekleri toplayarak, dışkıdan ayrıştırıldıktan ve temizlendikten sonra kavrulur, öğütülür ve demlenir ve içilir.

 

Kesinlikle kanıtlanmış olmasa da; Kopi Luwak kahvesi üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, dünyanın en pahalı kahvesinde, diğer kahvelere oranla, daha az bakteri bulunduğu belirlendi. Tarihi oldukça eskilere, Sumatra Adası'na gelen Hollandalılara dayanan Kopi Luwak'ın sırrını keşfeden Kanada Ontario'daki Guelph Üniversitesi'nden Dr. Massimo Marcone, Kopi Luwak'ın normal kahvedeki gibi acı bir tadının olmamasının nedeninin Paradoxurus'un (Misk Kedisi ) midesindeki enzimler olduğunu belirtiyor.

 

Tarihi ise VOC zamanına dayanır. Endonezyalı çiftçilerin kahve çiftliklerinde çalışmalarına rağmen kahve içmeleri VOC askerleri tarafından yasaklanmıştır. Misk kedisinin dışkısında buldukları kahve çekirdeklerini toplayarak gizlice kavurup, içmeye başlarlar. Bu gelenek zamanla devam eder ve daha sonra araştırmalar ile ünlenir ve dünyanın en pahalı kahvesi haline gelir.

 

Old Bown Java

Endonezya’da sıkça karşılaşabileceğiniz bir kahve yıllandırma işlemidir. Yeşil kahve çekirdekleri ihraç edilmeden 5 yıla kadar tahta fıçılarda yıllandırılır. Bu işlem sonrası kahve çekirdekleri yeşil-mavimsi bir renk alır. Kavurma işlemi sonrası asiditesi tamamen kaybolur, yoğun bir acı ve odunsu bir tat hakim olur.

Yerli Kahve Türleri:

Sumatra’da kahve türlerinin ismi biraz aldatıcı olabilir. Adada yetişen kahvelerin birçoğu Yemen’den getirilen Typica kahvesinden türemiş olabilir. Sumatra’da bu türe Djember Typica adı verilmektedir. Djember aynı zamanda Sulawesi’de başka, bir düşük seviye superior kahve türüdür.

 

Endonezya’da Robusta ve Arabica melezleri ile karşılaşmanız mümkündür. En bilineni Catimor’un ebeveynlerinden Hybrido de Timor’dur. Sumatra’da TimTim olarak bilinir.

Kahve Yetiştiren Bölgeler:

 

SUMATRA

Sumatra’da ilk Kahve Plantasyonu 1888'de kurulmuştur ve %75 oranı ile ülkenin en büyük üretimini gerçekleştirmektedir. Aceh (Takengon, Bener Mariah), Toba gölü (Lington, Seribu Dolok, Sidikalang, Dolok Sanggul), Mangkuraja başlıca, kahve yetiştiren bölgelerdir. Geçmişte Sumatra Mandheling olarak kahve satılmıştır. Mandheling diye bir bölge yoktur, burada yaşayan bir etnik gurubu temsil eder. Sınıflandırması 1 veya 2 olarak yapılırdı. Günümüzde cupping score’a göre sınıflandırılmaktadır. Sumatra’da kahve ağaçları karışık bir şekilde ekilmiştir ve birçok farklı türler yan yana bulunmaktadır, bu yüzden karışık bir şekilde hasat edilir ve doğal bir kahve melanjı oluşur. Geleneksel Endonezya kahve işleme Giling Basah yüzünden, kahve hasar görme riski büyüktür. Medan limanından ihraç edilen kahve yüksek sıcaklıktan ve nemden dolayı zarar görebilir. Nakliye sorunu da buna eklenince Sumatra kahvesinde düzenli bir kalite bulmak zordur.

Atjeh

Sumarta'nın Kuzeyinde bulunan Gayoberg da bulunan Tekengon ve Tawarmeer çiftlikleri 1100-1300 metre deniz seviyesinde yetişir.

Lintong

Toba Gölü yakınlarında bulunan çiftlik deniz seviyesinin 1200-1500 metre yüksekliğinde bulunur. ENdonezya'nın saygın Arabica üreticisidir.

Benkulu ve Mankuraja

Yeni kahve üreticisi olan bölgelerdir. Giling Basah ve Doğal (Natural Process) işleme ile işlenen Robusta yetiştirilir.

Lampung

Sumatra'nın en büyük Robusta üreticisidir. 400-700 metre üzerinde ideal bir klimada yetişir.

 

Rakım: Aceh 1100-1300, Toba 1100-1600, Mangkuraja 1100-1300 metre

Hasat Sezonu: Eylül-Aralık

Varieties: oranda Typica, Bourbon, S çeşitleri, Caturra, Catimor, Hibrido de Timor (Tim Tim), Ramburg, Onan Ganjang ve Abyssinia.

 

JAVA

1696 yılında Jakarta ve batı Java da Endonezya'nın ilk plantasyonları Hollandalılar tarafından kurulmuştur. Afrika'dan sonra en çok kahve hasadı yapan ülke konumuna gelmiştir. 1876 yılında yaprak pası/ leaf rust ile büyük ölçüde Robusta ekilmeye başlanmıştır. 1950'li yıllarda Arabica tekrardan adaya geri dönmüş ve ekilmeye başlanmıştır. Buna rağmen sadece %10 oranda Arabica yetiştirilmektedir. En büyük 4 kahve çiftliği (toplam 4000 hektar), devlete ait, son zamanlarda özel çiftlikler Pangalengan dağı eteklerinde kurulmaya başlandı ve burada yetişen kahve Nitelikli Kahve sektörünün dikkatini çekmeye başladı.

%90 Robusta ve %10 Arabica, Typica yetiştiriliyor ve hasat ayları temmuz-ekim ayları arasında gerçekleşiyor.

Batı Java

Burada yeni kurulan özel plantasyonlarda Arabica kahve yetiştiriliyor. Andung Sari, Sigararuntang, Kartika ve eski Typica tohumları ile çeşitli deneyler ile yeni tür kahve yetiştiriliyor.

Doğu Java

Devlete ait en büyük kahve plantasyonları bu bölgede bulunuyor. Blawan Jampit, Pancoer, Kayumas ve Tugosari. En bilinenleri Kaliselogiri ve Satak'tır. Kalibendo ve Ayer Dingin bilinen özel plantasyonlardır. 

 

Rakım: 900-1800

Hasat Sezonu: Temmuz-Eylül

Varieties: Typica, Andung Sari, S-Lines, Kartika, Ateng, Sigararuntang, Jember Bourbon, S Türleri ve USDA

 

SULAWESİ

Endonezya da yetişen Arabica kahvenin en büyük oranı, bu adada ufak çiftçiler tarafından yetiştirilir. Ayrıca 7 adet büyük kahve çiftliği bulunmaktadır. İyi işlenmiş Arabica kahvenin Grapefruit, Berry, Nuts, Spice ile beraber Low Acity ve Full Texture profiline sahiptir. Ülkede yetişen kahvenin %2'si bu adada yetişir. Sulawesi'de %95 Arabica ve sadece %5 oranında Robusta yetiştirilir. Hasat edilen kahve, genelde Giling Basah ile işlenir.

Mamasa

Adanın batı yakasında az tanınmış bir kahve üreten bölge olsa da Nitelikli Kahve ithalatçıların dikkatini clean cup kahve ile çekmiştir.

Gowa ve Sinjal

Güney yakasında bulunan bu bölge %40 Robusta üretir. Adanın üretiminde çok büyük bir rol almaz. Üretilen kahve gemi ile Makassar'dan Gowa ya nakil edilir ve buradan dünyanın diğer ülkelerine ihraç edilir.

Tana Toraja

Adanın ortasındaki yüksekliklerinde, deniz seviyesinden 1100-1800 metrede, adanın en iyi kahvelerinden bir kısmı burada yetiştirilir.

Enrekang

Toraja'nın güneyinde adanın ortasında bulunan bu bölge Nitelikli Kahve yetiştirilir.

 

Rakım: 1100-1800

Hasat Sezonu: Mayıs-Kasım

Varieties: Typica, Ateng, S795

 

FLORES

Bali’nin 320km doğusunda bulunan ufak bir ada. Endonezya adaları arasında kahve üreticiliğine en geç soyunan adalardan bir tanesidir. En başlarda burada yetişen kahve diğer adalarda yetişen kahve ile karıştırılıp ihraç edilirdi. Son yıllarda Flores orijini görmek mümkün. Ada üzerinde aktif ve pasif volkanlar bulunduğundan, verimli volkanik toprağa sahip. Hasat edilen kahvelerin bir kısmı fully washed olarak karşımıza çıkmakta.

 

Rakım: 1200-1800

Hasat Sezonu: Mayıs-Eylül

Varieties: Typica, Ateng, Robusta

 

BALİ

Bu adada kahve üretimine sonradan katılanlardandır. 1963 yılında Agung volkanının patlaması sonucu 2000 kişi kadar hayatını kaybetti. Adanın kendisini toplaması 1970’leri buldu. Hükümetin desteği ile Arabica kahve tarımına yönlendirilse de, başarılı olunamadı. Günümüzde üretilen kahvenin %80’i Robusta. Adanın popüler bir turizm merkezi olması, kahveye tarımına ilginin azalmasına neden olmaktadır.

Rakım: 1250-1700

Hasat Sezonu: Mayıs-Ekim

Varieties: Typica ve Robusta